دکتر هادی انصاری هادی پور
اسلایدهای آموزشی: بیوتکنولوژی و بیوشیمی پروژه تولید لیزین
انیمیشن های آموزشی
مسیرهای متابولیک همراه با مدلهای سه بعدی
کتاب مفاهیم بیوشیمی تالیف James K. Hardy
کلاسهای دانشگاه MIT (بصورت فیلم)
مسیرهای بیوشیمی با فرمت PDF
کلیاتی در زمینه استرس اکسیداتیو
صد شرکت برتر در زمینه بیوتکنولوژی
"پروژه ژنوم انسان" از زبان Eric Lander
نقش نانوتکنولوژی در درمان سرطان (بصورت فیلم)
مباحث ارائه شده توسط دانشجویان:
اسید فولیک
ستاره قربانی مهرآبادی، دانشجوی رشته پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی اراک
در سال 1931 lucywills طی مطالعاتی در بمبئی به کم خونی مگالوبلاستیک بین زنان حامله برخورد کرد، براساس مطالعات و آزمایشاتی که انجام داد نتیجه گرفت که مخمر حاوی عاملی است که موجب پیشگیری از کم خونی می گردد این عامل به نام wills factor نامیده شد. طی مطالعات بعدی ماده ای را تحت نام اسید فولیک از اسفناج استخراج کردند که عامل رشد میکروارگانیسم بود.
بالاخره در سال 1945 شیمیدان ها این ماده شیمیایی را سنتز و آن را پتروئیل گلوتامیک اسید نام نهادند که پیچیده ترین قسمت آن مولکول پترین است به زودی تاثیر درمانی اسید فولیک در کم خونی مگالوبلاستیک روشن شد. در نتیجه در کم خونی مگالوبلاستیک دو عامل اسید فولیک و ویتامین B12 دخالت دارند.
منابع غذایی اسید فولیک شامل: جگر، کاهو، کلم، اسفناج و آب پرتقال می باشد .
اسید فولیک دارای فرمول مولکولی C19 H19 N7 O6 می باشد. این ویتامین در قسمت ابتدائی روده کوچک از طریق انتقال فعال و انتشار جذب می شود که بعضی از ترکیبات مثل ویتامین C باعث سهولت در جذب آن می گردد. اسید فولیک ویتامینی محلول در آب و قطبی می باشد، ذرات آن سوزنی شکل، زرد متمایل به نارنجی است و همچنین بدون طعم و بو است. اسید فولیک از 3 راه متابولیزه می شود:
1) احیاء حلقه پترین به وسیله آنزیم ردوکتاز در کلیه و کبد 2) واکنش زنجیره جانبی پلی گلوتامیل به وسیله آنزیم پلی گلوتامات سنتاز که اسید آمینه گلوتامات را اضافه می کند 3) گرفتن تک کربن روی قسمت های خاصی از حلقه پترین.
فرم های فعال اسید فولیک به شکل تتراهیدروفولات و اسید فولینیک می باشد.
کمبود اسید فولیک موجب کم خونی مگالوبلاستیک، کم خونی ماکروست، اختلالات عصبی و ناهنجاری های معدی- روده ای میشود.
علل افزایش اسید فولیک در بدن نادر است اما گاهی اوقات در اثر مصرف دوزهای بالای این ویتامین ایجاد می شود که سبب افزایش حساسیت و تداخل با مصرف روی می گردد.
روش های اندازه گیری اسید فولیک در بدن عبارتند از: روش میکروبیولوژی، روش هایی که براساس جذب اسید فولیک است، روش های دیگر در رابطه با هیدرولیز اسید آمینه هیستیدین می باشد.
اسید فولیک در تکثیر سریع سلول ها، تشکیل گلبول قرمز،رفع کم خونی، پیشگیری از بروز ناهنجاری های جنینی و سنتز DNA و RNA اهمیت و نقش دارد.
نقش بیوشیمیایی اسید فولیک انتقال واحدهای یک کربنه فعال (فرمیل، متیل، متیلن) در فرآیندهای زیر است:
1- تبدیل هموسیستئین به متیونین 2- تبدیل سرین به گلیسن 3- تبدیل دزوکسی یوریدیلات به تیمیدیلات 4- متابولیسم هیستیدین 5- تثبیت کربن های 2 و 8 در مراحل سنتز پورین ها 6- متابولیسم فورمات می باشد.
ویتامین K
لیلا محبی، دانشجوی رشته پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی اراک
ویتامین K توسط یک دانشمند دانمارکی به نام هنریک دام در سال 1935 میلادی کشف شد. یک ویتامین محلول در چربی است و مواد غذایی دارای این ویتامین عبارت اند از: سبزیجات دارای برگ سبز ، زرده تخم مرغ ، روغن سویا ، روغن کبد ماهی و هویج.
فیلوکینون ها به واسطه دآلکیله شدن و آلکیله شدن پی در پی قبل از جذب به مناکینون تبدیل می شوند. سرعت متابولیسم منادیون بالاتر است و به شکل مشتقات فسفاته و سولفاته همراه ادرار دفع می شود .
ویتامین K برای کربوکسیله کردن ریشه اسید گلوتامیک در پروتئین ها و تبدیل آن به باقیمانده های کربوکسی گلوتامات ضروری است.
عمده ترین عارضه در کمبود این ویتامین بروز خونریزی است که علل بروز این حالات کمبود پروترومبین در خون می باشد .که منجر به افزایش مدت زمان انعقاد خون می شود . مصرف بالای فرم های K1و K2 بصورت خوراکی و تزریقی اثر سمی به دنبال ندارد ولی مصرف بالای K3 منجر به یرقان شدید در نوزادان می شود .
بهترین روش اندازه گیری این ویتامین بررسی لخته شدن و زمان ترومبو پلاستین فعال شده (APTT)است، در این روش پلاسمای بیمار را با ماده ای که حاوی مقدار زیادی کلسیم است مخلوط کرده اگر پلاسما تمام فاکتورها را داشته باشد ،در این صورت APTT در محدوده طبیعی است (مقدار متوسط :35-25 ثانیه) اما زمانی که یکی یا بیش از یکی از عوامل انعقادی کاهش یابد APTT طولانی می شود که می توان به کمبود ویتامین K مشکوک شد .
PCR:در بیولوژی مولکولی، واکنش زنجیره ای پلی مراز یا PCR، بمنظور تکثیر یک قطعه DNA مورد استفاده قرار میگیرد. تکنیک PCR در سال 1984 توسط کری مولیس (Kary Mullis) ارائه شده است. در این تکنیک، یک مولکول DNA میلیونها بار تکثیر میشود. ادامه مطلب
Real-Time PCR : این تکنیک کاربردهای وسیعی در تشخیص بالینی و تحقیقات دارد. در این روش میتوان یک سکانس خاص را در DNAی هدف، جستجو و شناسایی کرد و همچنین مقدار آن را در نمونهای مورد مطالعه اندازه گیری نمود. در این تکنیک نیز اصول کلی PCR حاکم است ولی نکته حائز اهمیت این است که پس از تکثیر DNA در هر سیکل، غلظت دقیق آن اندازه گیری میشود. ادامه مطلب
آشنایی با پایگاه های اطلاع رسانی در اینترنت: در سالهای اخیر پیشرفتهای وسیعی در روشهای اطلاع رسانی، حاصل شده است. مخصوصا در زمینه های نرم افزاری و اینترنت. وجود پایگاه های اطلاعاتی تخصصی، دسترسی به منابع علمی را تسهیل نموده است.ادامه مطلب
DNA microarray:در اين روش، يك زنجيره DNA با توالي دلخواه طراحي و رشته مكمل آن نيز ساخته و پس از فعال شدن بر روي نانوذرات طلا نشانده مي شود. همچنين رشته DNA ديگري كه مكمل بخشي از DNA هدف است پس از فعال شدن روي نانوذره طلا تثبيت مي شوند.ادامه مطلب
مهندسی ژنتیک: مهندسی ژنتیک، به مجموعه روشهایی گفته می شود که به منظور جداسازی، خالص سازی، وارد کردن و بیان یک ژن خاص در یک میزبان بکار میرود و نهایتا منجر به بروز یک صفت خاص و یا تولید محصول مورد نظر در جاندار میزبان میشود. این علم کاربردهای زیادی در علوم پایه، تولیدات صنعتی، کشاورزی و علوم پزشکی دارد.ادامه مطلب
بیوتکنولوژی: واژه بیوتکنولوژی نخستین بار در سال ۱۹۱۹ از سوی Karl Ereky به مفهوم کاربرد علوم زیستی در فناوریهای ساخت بشر به کار برده شد. به طور کلی هر گونه کنش هوشمندانه بشر در آفرینش، بهبود و عرضه فرآوردههای گوناگون با استفاده از جانداران، به ویژه از طریق دستکاری آنها در سطح مولکولی در بیوتکنولوژی، قرار میگیرد.ادامه مطلب
Recombinant DNA: نوعی DNA است که بطور طبیعی وجود ندارد و با متصل کردن قطعات DNAی مختلف بدست می آید. بدین منظور توالی DNAی مورد نظر به یک حامل متصل میشود. این حامل ممکن است ژنوم باکتری، یک پلاسمید یا ژنوم یک ویروس باشد.ادامه مطلب
RNAi: سیستمی در موجودات زنده است که میزان و نحوه فعالیت ژنها را کنترل میکند. دو نوع RNAی کوچک در این فرآیند نقش دارند: miRNA و siRNA. این بیومولکولها قادر به اتصال به RNA های خاص دیگری هستند و فعالیت آنها را افزایش یا کاهش میدهند.ادامه مطلب
Chemiluminescence: کمی لومینسانس عبارتست از تشعشع نور و مقدار مشخصی از حرارت، در طی یک فرآیند شیمیایی:
[A] + [B] → [◊] → [Products] + light
بعنوان مثال واکنش لومینول با پراکسید هیدروژن در حضور کاتالیزور مناسب:
luminol + H2O2 → 3-APA[◊] → 3-APA + light
در طی این فرآیند، آمینوفتالات تولید میشود که یک مولکول فعال است.ادامه مطلب
نانوتکنولوژی: فناوری نانو یا نانوتکنولوژی، شاخه ای از دانشهای کاربردی و فناوری است که موضوعات گستردهای را پوشش میدهد. موضوع اصلی آن نیز مهار ماده یا دستگاهها در ابعاد کمتر از یک میکرومتر، معمولاً حدود ۱ تا ۱۰۰ نانومتر است.ادامه مطلب
بلاتینگ: در بیولوژی مولکولی و ژنتیک، روش بلاتینگ عباتست از انتقال پروتئین، DNA یا RNA به یک پایه خاص نظیر نیتروسلولز، نایلون یا PVDF. در بسیاری از تحقیقات، این روش پس از الکتروفورز مورد استفاده قرار میگیرد. با تکنیک بلاتینگ، مولکولها از ژل به پایه مورد نظر منتقل میشوند. ادامه مطلب
فلوریمتری: فلورسانس اسپکتروسکوپی (اسپکتروفلوریمتری یا فلوریمتری) نوعی اسپکتروسکوپی الکترومغناطیسی است که خاصیت فلورسانس را در نمونه های مورد مطالعه، بررسی مینماید. در این تکنیک از یک اشعه نورانی با شدت مشخص، برای تحریک الکترونها استفاده میشود. در نتیجه الکترونها به سطوح بالاتر انرژی منتقل میشوند.ادامه مطلب
اسپکتروفتومتری: در روشهاي اسپکتروفتومتری (طيف سنجي)، تاثیر محلولها بر امواج الكترومغناطيسي مورد مطالعه قرار میگیرد. محدوده طيف الكترومغناطيس میتواند از اشعه ماوراء بنفش تا امواج راديويي باشد.مقدار نور جذب شده توسط محلول، تابع قوانين Beer وLambert است و از رابطه A=e lc محاسبه مي شود.ادامه مطلب
فلیم فتومتری: فلیم به معنی شعله می باشد. اتمهای هر عنصر در اثر تحریک با انرژی حرارتی رنگ خاصي را در شعله ايجاد مي کنند. يعني طول موج خاصي ايجاد مي کنند که رنگ حاصل شده نيز ناشي از آن است. دستگاه فيلم فوتومتر نيز که يکي از ابزارهاي مهم آزمايشگاه هاي پزشکي است، بر همين اساس ايجاد شده است.ادامه مطلب
کروماتوگرافی: کروماتوگرافی (chromatoghraphy) ، در زبان یونانی متشکل از کلمات chroma یعنی رنگ و grophein یعنی نوشتن است. اولین روش کروماتوگرافی در سال 1903 بوسیله میخائیل سوئت ابداع و نامگذاری شد. او از این روش برای جداسازی مواد رنگی استفاده کرد. مارتین و سینج در سال 1952 به پاس اکتشافاتشان در زمینه کروماتوگرافی جایزه نوبل دریافت کردند.ادامه مطلب
الکتروفورز: به سبب اینکه بسیاری از ماکرومولکول های زیستی باردار هستند، میتوان با استفاده از یک میدان الکتریکی، آنها را بر اساس خواص فیزیکی مانند شکل فضایی، وزن مولکولی و بار الکتریکی، تفکیک کرد. روش های الکتروفورز مختلفی، برای تفکیک و مطالعه بیومولکول ها اعم از اسید های نوکلئیک یا پروتئین ها ابداع شده است.ادامه مطلب
سانتریفیوژ: روش سانتریفیوژ بر اساس نيروي گريز از مركز است. هر گاه جسمي با سرعت معيني حول يك محور دوران كند نيروئي در جسم متحرك و در جهت مماس بر مسير دوران و به سمت خارج از مركز ايجاد مي گردد كه به نيروي فراگريز يا گريز از مركز موسوم است و مقدار آن از رابطه F=MRW2 بدست می آید.ادامه مطلب
ELISA: روش الایزا (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) یا ایمونوآسی، یک تکنیک بیوشیمیایی است که در تحقیقات ایمونولوژی به منظور بررسی وجود یک آنتی بادی یا آنتی ژن در نمونه های بیولوژیک مورد استفاده قرار میگیرد. الایزا یک روش تشخیصی مهم در پزشکی و پاتولوژی گیاهی محسوب میشود. همچنین از روش الایزا در بخش کنترل کیفیت در بسیاری از صنایع استفاده میشود.ادامه مطلب
استخراج و تخلیص پروتئین: خالص سازی پروتئین شامل یک سری مراحل میباشد که برای مجزا کردن یک نوع پروتئین از پروتئینهای مختلط استفاده میشود. خالص سازی امری حیاتی برای توصیف وظیفه، ساختار و فعل و انفعالات پروتئین مورد نظر میباشد. این کار معمولا با یک نمونه بافت و یا کشت میکروبی آغاز میشود.ادامه مطلب
کنترل کیفیت: در مهندسی و تولید صنعتی، بخش کنترل کیفیت و مهندسی کیفیت به بخشی گفته میشود که به اصلاح روشهای تولید میپردازد، بگونه ای که کالاها از نظر مرغوبیت و رفع نیازهای مشتری ارتقاء یابند. روشهای کنترل کیفی معمولاً با همکاری رشتههای مهندسی و بازرگانی اجراء میشوند. ادامه مطلب
طراحان لگوی وبلاگ: سید حسین مرتضوی و نیما شاهعلیزاده، دانشجویان رشته پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی اراک- ورودی ۸۷
انجمن بیوشیمی جمهوری اسلامی ایران
